Η αλήθεια για την περίπτωση του Κες Πόπινγκα

simenon
– Δεν υπάρχει αλήθεια, έτσι δεν είναι;   Κες Πόπινγκα, «Ο Άνθρωπος Που Έβλεπε Τα Τρένα Να Περνούν»
Η γραπτή αυτή παράσταση των πραγματικών υπάρξεων δεν αποτελεί πια μια διαδικασία ηροωποίησης· λειτουργεί ως διαδικασία αντικειμενοποίησης και καθυπόταξης. Η επιμελώς συρραμένη ζωή των ψυχασθενών ή των εγκληματιών οφείλεται, όπως το χρονικό των βασιλέων ή η εποποιΐα των μεγάλων δημοφιλών ληστών, σε μια συγκεκριμένη πολιτική λειτουργία της γραπτής αφήγησης· αλλά στο πλαίσιο μιας ολότελα διαφορετικής τεχνικής της εξουσίας.            Μισέλ Φουκώ, «Επιτήρηση και Τιμωρία – Η Γέννηση Της Φυλακής»

Ψυχοπάθεια και εχεφροσύνη, έγκλημα και νομιμοφροσύνη, ασέβεια και ευλάβεια, παρέκκλιση και συμμόρφωση. Σε ποιο σημείο γίνεται η απαραίτητη διάκριση, σπάει το σκοινί αυτών (και άλλων παρεμφερών) των φαντασιακών διελκυστίνδων; Ή αλλιώς, πως έγινε και βρεθήκαμε χαμένοι μέσα σε ένα κανονικοποιητικό χάος;

Αν αποπειραθεί κάποιος δυστυχής αργόσχολος να παρακολουθήσει κυριακομεσημεριάτικες τηλεοπτικές σειρές ιατρικού περιεχομένου (απ’ αυτές που είναι της μοδός λέω), θα καταλήξει αναπόφευκτα να μπλεχτεί σε έναν τρομοκρατικό κυκλώνα μυθικών χειρουργικών όρων, εντελώς απρόφερτων στην αγύμναστη γλώσσα. Αλίμονο και αν περιέχουν και το παραμικρό νόημα για τον ίδιο. Το μεταφυσική δέος της ορολογίας εμπνέεται καθαρά από την υποψία και μόνο της εξουσίας που υποσυνείδητα πια έχουμε εμπεδώσει ότι φανερώνει η γνώση. Το χάος, επομένως, της κανονικοποίησης, στο οποίο αναφέρομαι, προέρχεται από την αόρατη, ανεπαίσθητη πλέον εξουσία, που δεν ασκείται τόσο φυσικά, όσο μέσω των όρων, των κατηγοριών, των ταξινομήσεων και των ιεραρχιών.

Τέτοια ακριβώς ήταν και η κοινωνία  από την οποία «ξεβράστηκε» ο πράκτορας της εταιρείας ανεφοδιασμού «Ιούλιος Ντε Κοστέρ και Υιοί» του Ζωρζ  Σιμενόν. Και ξαφνικά, ο τελευταίος πιθανός άνθρωπος, το υπόδειγμα της ιδεοτυπικής τυπικότητας του Ολλανδού μεσοαστού, βρέθηκε από την δίνη της κανονικοποίησης σε μια τάξη του απροσδιόριστου. Βρέθηκε να περιπλανιέται και να δραπετεύει σε έναν κόσμο υπαλλήλων με σταθερή διεύθυνση και τηλέφωνο. Βρέθηκε να σκοτώνει χωρίς α) κακία β)φθόνο γ)κέρδος δ)»ψυχικές διαταραχές». Οπότε που εντάσσεται; Η κατηγορία «Λοιπά», φαίνεται, δεν είχε διαδοθεί ακόμα. Εκεί έγκειται φυσικά και η ιδιάζουσα περίπτωσή του. Όχι στο έγκλημα, αλλά στην μη ταύτισή του με κάποιο υπάρχον πεδίο δεδομένων του ερωτηματολογίου.

Οπότε, αντιδρούν και εξανίστανται οι ψυχίατροι και οι δημοσιογράφοι και οι επαΐοντες και οι γνώστες και οι μελετητές των γραφών και τσακώνονται και εξηγούν και θεωρούν και αναλύουν και κάνουν βίδες και ξανασυναρμολογούν κάποιον που δεν έχουν δεί ποτέ, γιατί κάτι πρέπει να κάνουν, μην χάσουν και αυτοί την δουλειά τους, βρε αδερφέ. Και ο κύριος Πόπινγκα, με το πούρο και το σημειωματάριό του, πρώην πράκτορας της εταιρίας ανεφοδιασμού πλοίων «Ιούλιος Ντε Κοστέρ και Υιοί» και μετέπειτα «Τρελός του Άμστερνταμ», τους παρατηρεί από τις εφημερίδες και χαμογελάει απηυδισμένος, αλλά και με μια πρέζα ειρωνείας.

«Ο πορτιέρης του Κάρλτον τον πέρασε για τρελό· επειδή δεν θύμωσε όταν την έπιασε να ψάχνει τις τσέπες του, η Ζαν Ροζιέ, τον πέρασε για έμπορο κοκαΐνης. Στο βάθος, πολύ καλά ήταν κι έτσι. Αρκετά είχε πασχίσει επί σαράντα χρόνια για να περνάει ως Κες Πόπινγκα και για να είναι όλες οι κινήσεις του αυτές που έπρεπε να είναι.»    Ζωρζ Σιμενόν, Ο άνθρωπος που Έβλεπε τα Τρένα να Περνούν

Ο διαρκής δημόσιος διάλογος που ξεσηκώνει γύρω του, περιγράφει την λειτουργία της κατηγοριοποίησης ως εσώτερης λογικής των εξουσιαστικών δομών. Ψυχίατροι, δημοσιογράφοι, αστυνόμοι. Στο τελευταίο κεφάλαιο, όπου συλλαμβάνεται και κλείνεται σε μια απομονωμένη κλινική, το μυθιστόρημα δείχνει να ολοκληρώνεται συμβιβαστικά, με μια υποψία παραίτησης: η «περίπτωση» του κυρίου Πόπινγκα, με μια φουκωική έννοια, εντάσσεται εντέλει σε ένα επίπεδο της συστημικής διάρθρωσης της άσκησης εξουσίας, χαρακτηρίζεται, εγκράφεται στα κατάστιχα. Είναι ο τάδε, έχει διαπράξει τα δείνα, πάσχει από το απαυτό.

«Η εξέταση ως προσδιορισμός, ταυτόχρονα τελετουργικός και «επιστημονικός», των ατομικών διαφορών, ως «καρφίτσωμα»του κάθε ατόμου στη δική του μοναδικότητα ( σε αντίθεση με την τελετή όπου εκδηλώνονται οι κοινωνικές θέσεις, οι καταγωγές, τα προνόμια, τα αξιώματα, με όλη την λάμψη των συμβόλων τους) δείχνει καθαρά την εμφάνιση μιας νέας μορφής εξουσίας όπου η θέση του καθενός προσδιορίζεται από την ατομικότητά του, και ο καθένας είναι θεσμικά δεμένος με τα ιδιαίτερα γνωρίσματα, τα μέτρα, τις διαφορές, τις αποκλίσεις, τους «τρόπους» που τον χαρακτηρίζουν και τον μετατρέπουν σε «περίπτωση».         Μισέλ Φουκώ, Επιτήρηση και Τιμωρία

Όσο για τον ίδιο τον Κες Πόπινγκα, αυτός γνωρίζει ρητά ότι έχει νικήσει. Δεν υπάρχει αλήθεια, φυσικά – όχι κάποια, τουλάχιστον, που να μπορεί να μπορεί να ταυτοποιηθεί απο τις εκφρασμένες θεωρήσεις, να τακτοποιηθεί σε «περίπτωση». Με αυτήν την έννοια, η κωμική, εώς καρτουνίστικη κάποιες φορές, μορφή του σιμενονικού ήρωα φανερώνει μια καθαρά ξενική διάσταση. Όχι σαν εκείνον τον Ξένο του Καμύ που διαγράφει μια σύντομη τροχιά αδιαφορίας μέσα από τον παραλογισμό του είναι, τον οποίο δεν αμφισβητεί, αλλά τον κατανοεί χωρίς να τον ενσωματώνει, απέναντι σε μια κοινωνία που προσπαθεί να τον οργανώσει και να τον εξηγήσει. Όχι, ο ξένος του Σιμενόν, είναι ένας πιο(αν είναι λάθος να πούμε ρεαλιστικός τουλάχιστον)προσγειωμένος ξένος, που αποκτά αυτή τη διάσταση από την άρνησή του να ταυτιστεί με αυτήν την κοινωνία, από την αδυναμία του να εντοπίσει τον εαυτό του εντώς των δοσμένων κατηγοριών του κυρίαρχου Λόγου. Τουλάχιστον μέχρι να προστεθεί εκείνη η φοβερή κατηγορία «λοιπά».

Advertisements

~ από stavlos στο Απρίλιος 7, 2009.

5 Σχόλια to “Η αλήθεια για την περίπτωση του Κες Πόπινγκα”

  1. Θαυμάσια προσέγγιση για ένα από τα πιο αγαπημένα μου βιβλία!!!

  2. Καλησπέρα,

    μου κινήσατε το ενδιαφέρον με την παρουσίαση. Θα τα ξαναπούμε!

  3. Απόλαυσα αυτή την αναγνωστική ανταλλαγή ανάμεσα σε Φουκώ και Σιμενόν (έχει κάτι από την valeur[αξία] του γλωσσικού σημείου).
    Σε κάθε περίπτωση τα λοιπά επιβεβαιώνουν που δεν είναι μόνον τα πράγματα που εισέρχονται στο Λόγο αλλά και εκείνα τα καταφύγια της εξαφάνισης που υπάρχουν πέρα από την αναγνώριση του Λόγου…στα λοιπά ίσως δεν επισυμβαίνει η νομιμοποίηση της αναγνώρισης του Λόγου…΄
    Ευχαριστώ
    Βαγγέλης Ι.
    και λοιπά και λοιπά 🙂

  4. φοβούμαι πως κάτι έκανα λάθος στην πληκτρολόγηση της ιστοσελίδας μου από την οποία μπορείτε να διαβαίνετε τις άλλες τρεις (σύνολο 4) γέφυρες (μπλογκς) παρηγοριάς… μερικές – η αλήθεια είναι – φθαρμένες και τρίζουν…

  5. eiste asteioi gelioi kai sykofantes

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: