Οι πολλαπλές φωνές ενός σύγχονου παραμυθά. Μια ανασκόπηση στο έργο του Αλ. Μπαρίκο (μέρος α’)

Η αλήθεια είναι πως βλέπει κανείς και ακούει και αγγίζει τόσο πολλά πράγματα… είναι λες και κουβαλάμε μέσα μας έναν γέρο παραμυθά που όλη την ώρα επιμένει να μας αφηγείται μια ιστορία που δεν τελειώνει ποτέ, πάμπλουτη σε λεπτομέρειες. Αυτός αφηγείται, δε σταματάει ποτέ, κι αυτή είναι η ζωή.
Όνειρα από γυαλί

Αν αυτό ισχύει, τότε το έργο του Αλεσσάντρο Μπαρίκκο είναι μια αίθουσα, ή ένα κάστρο καλύτερα, γεμάτο με εκατοντάδες γέρους παραμυθάδες. «Πιστεύω ότι πάντα διηγούμαι ιστορίες… ότι όλες οι δουλειές που κάνω μπορούν σε τελευταία ανάλυση να θεωρηθούν απλή αφήγηση ιστοριών». Η δήλωση του ίδιου του συγγραφέα παρουσιάζει εξ’ αρχής τον τρόπο με τον οποίο μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει το έργο του. Όχι ότι δεν γίνεται φανερή, δηλαδή, η αγάπη του για την αφήγηση από τις πρώτες σελίδες του οποιουδήποτε βιβλίου του. Η έμφυτη μουσικότητα του ρυθμού της γραφής, το διαρκές παιχνίδι με τους τρόπους της αφήγησης, το ύφος που συχνά προσιδιάζει σε παραμύθι είναι εμφανή χαρακτηριστικά των μυθιστορημάτων του.

Η αφήγηση ιστοριών άλλωστε παίζει μεγάλο ρόλο και στο ίδιο το περιεχόμενο των έργων του. Ο κάθε χαρακτήρας που πλάθει ο Μπαρίκκο δεν είναι παρά το αποτέλεσμα μιας ιστορίας, ένα σημείο στον χρόνο και τον χώρο που κουβαλάει πίσω του ένα παρελθόν έτοιμο να αφηγηθεί. Κι έπειτα, όλοι αυτοί οι μικροί φορείς ιστοριών συμπλέκονται και αλληλεπιδρούν, σπρωγμένοι από τις διαθέσεις της μοίρας που εν προκειμένω ταυτίζεται με την δημιουργική ικανότητα του συγγραφέα, και συνθέτουν έτσι την μεγάλη ιστορία που αποτελεί το κάθε βιβλίο.

Ταυτόχρονα, άλλες, μικρότερες η μεγαλύτερες ιστορίες επιπλέουν μέσα στην επιφάνεια την κύριας αφήγησης, συνθέτοντας μια πολυεπίπεδη αφηγητική δομή όπου σε πολλές περιπτώσεις δεν ξεχωρίζει η βασική από την εγκιβωτισμένη αφήγηση. Στον Ωκεανό, μέσα στην ροή της εξιστόρησης εντάσσονται αποσπασματικές διηγήσεις όπως τα όνειρα του καθηγητή Μάρτλμπουμ, η ιστορία του τρελού του Μπρίξτον που το έσκασε μέσα στην θάλασσα ή του γέρου που ευλόγησε τον ωκεανό. Πολύ πιο χαρακτηριστικά τα παράλληλα αφηγηματικά επίπεδα απαντώνται στο City, όπου πέρα από τον κεντρικό αφηγηματικό άξονα εκτυλίσσονται δύο ακόμα βασικές ιστορίες, αφηγούμενες από του ίδιους τους πρωταγωνιστές, αλλά και άλλες μικρότερες, που δεν διαφοροποιούνται ως προς το χώρο και το χρόνο αλλά εξελίσσονται σε διαφορετικά επίπεδα της πραγματικότητας.

Στα δύο μικρότερα σε έκταση έργα του, το Μετάξι και το Χωρίς Αίμα, η λειτουργία της αφήγησης αποκτά σημασία για τους ίδιους τους ήρωες. Στο πρώτο, ο Ερβέ Ζονκούρ, προς το τέλος της ζωής του, υπομένοντας στωικά την μοναξιά του, παραχωρεί στον εαυτό του μια απόλαυση που συνήθως απέφευγε: «Σ’ αυτούς που πήγαιναν να τον συναντήσουν μιλούσε για τα ταξίδια του». Στο δεύτερο, το οποίο εκτυλίσσεται κατά το ήμισυ σε ένα καφέ, οι δύο ήρωες κάθονται ο ένας απέναντι στον άλλον διηγούμενοι το παρελθόν από τότε που συναντήθηκαν χωρίς να γνωριστούν έως τώρα στα γεράματα που βρέθηκαν, θέλοντας έτσι να δέσουν το νήμα του χρόνου που μεσολάβησε, προσπαθώντας να κατανοήσουν ο ένας τον άλλο.

Η γενικότερη σημασία της αφήγησης στην πεζογραφία του Μπαρίκκο συνοψίζεται ίσως καλύτερα σε μια φράση από το οπισθόφυλλο του Μεταξιού: «…θα μπορούσε κανείς να πει πως είναι μια ερωτική ιστορία. Αλλά αν ήταν μόνο αυτό δεν θα άξιζε τον κόπο να την διηγηθείς. Υπάρχουν στη μέση επιθυμίες και πόνος, που ξέρεις πολύ καλά τι είναι, αλλά δεν έχεις μια λέξη να τα ορίσεις. (Αυτό είναι παλιά συνήθεια. Όταν δεν έχεις μια λέξη για να ορίσεις τα πράγματα, τότε χρησιμοποιείς τις ιστορίες. Πετυχαίνει. Εδώ και αιώνες.)»

Αυτός δεν είναι παρά ο σύντομος πρόλογος στο αφιέρωμα που σκοπεύουμε να κάνουμε γα τον Ιταλό συγγραφέα. Εντός ολιγων ημερών (ελπίζουμε) στις..οθόνες σας.

Advertisements

~ από stavlos στο Μαΐου 9, 2008.

11 Σχόλια to “Οι πολλαπλές φωνές ενός σύγχονου παραμυθά. Μια ανασκόπηση στο έργο του Αλ. Μπαρίκο (μέρος α’)”

  1. περιμένουμε τη συνέχεια. μας άναψες το ενδιαφέρον

  2. Ελπίζω να μη μου θυμώσεις που σου έχω μια πρόσκληση για παιχνίδι στο μπλογκ μου …

  3. Μα τί λες; Θα χαρούμε πολύ να συμμετάσχουμε!!!

  4. Μπάρικο αγαπημένος!!! (μου θυμήσατε να διαβάσω πάλι το μετάξι)

  5. Πολύ ωραία…

  6. Μάθαμε τον Μπάρικο;σιγά τον λιγούρη πορνόγερο….!σε λίγο θα μου πείτε ότι βλέπετε Αλμοδοβάρ!oh mon dieu!εγώ πάντως διάβασα τη νόσο του Πορτνόυ στις διακοπές και έστρωσα!και δεν είδα ούτε μία ταινία!και είμαι πάλι άρρωστος…..georges mora

  7. Ας αφήσουμε στην άκρη το γεγονός ότι είσαι χρόνια άρρωστος…ποιό είναι το πρόβλημα με τον Μπαρίκο; Δεν σ’αρέσει η χωρίστρα του; Η νόσος του Πορτνόυ είναι έπος! κάτι σαν τον Ογκουνσότο όταν κάνει δηλώσεις…

    Υ.Γ. πάρε κάνα zanax κάνει θαύματα. Και κόψε το Μεζουλίτ..ούτε την γιαγιά μου δεν πιάνει. Βέβαια για τζάμπα μαστούρα είχαμε και τα πλεί-οφ αλλά τελειώσανε. Καλό κουράγιο.

  8. Bonjour!θα πάω μες στη βδομάδα στο Cognac για να πάρω .. cognac έχεις καμία προτίμηση???

  9. Remy Martin; ξέρω γω; Πότε γυρνάς;

  10. Αρχές Ιούλη αλλά θα πάω την πέμπτη καλώς εχόντων των πραγμάτων.. στο Κονιάκ…

  11. Ιούλη; μαύρα μάτια θα κάνουμε να σε δούμε…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: